Mittwoch, 19. Juli 2017

Soliloquium tertium: De Aulularia Plautina

Hoc in soliloquio Beatus de Aulularia confabulatur. Agat de Euclione, qui in comoedia Plautina est persona primarum partium, agat de comoediae titulo necnon de locutione quae est «genium defraudare». Praeterea attingitur quaestio, utrum Euclio fuerit homo capitalista necne. VISNE AUDIRE SOLILOQUIUM? NOLI DUBITARE PREMERE HIC!


Personae: Beatus, Alter ego.

Beatus: Salve, Beate! Valesne? Valuistine?

Alter ego: Valeo et valui rectius. Quid tu?

Beatus: Nihil est, quod conquerar. Sed dic mihi, qua de re hodie agamus?

Alter ego: Nonne proximo soliloquio quaedam de Aulularia Plautina te prolaturum mihi dixisti?

Beatus: Hoc argumentum et mihi quidem perplacet.

Alter ego: Incipiamus ergo a titulo comodiae, quae inscribitur «Aulularia». Dic mihi sis, quid sibi velit titulus ille!

Beatus: Audi, iam tibi explicabo. Verbum quod est aula, apud Plautum idem valet ac olla. Eâdem enim ratione Romani dicebant «plaustrum» pro verbo, quod est «plostrum», eâdemque ratione Romani  dicere solebant «caudex» pro verbo, quod est «côdex». Non enim semel syllaba diphthonga au immutari amat in vocalem o longam.
Sed reveniamus ad ollam sive aulam nostram. Aula est vas ad coquendum. Aulam autem parvulam Latini appellabant aululam, quae vox est nomen diminutum. Ex aulula, ni fallor, derivatus est titulus comoediae nostrae. Namque in fabula nostra  agitur de quadam aulula – nempe de aulula auri plena, agitur de aulula, in qua thesaurus continetur.

Alter ego: Nunc titulo explanato dic mihi quaeso, Beate, quod sit comoediae argumentum!

Beatus: De argumento quid dicam? Totum fabulae argumentum nunc quidem explicare excedit vires meas. Est enim fabula intricata, sed paucula proferre possum de illa persona, quae in comoedia primas partes agit. Fabulam nostram Athenis doceri poeta fingit. Ibi homo nomine Euclio vitam degit. Cui viro est aulula illa auri plena. Quem thesaurum Euclio in aedibus suis abstrudit. Pluries in diem invisit thesaurum, aurum spectans oculos suos pascit. Dixeris Euclionem aurum deamare, dixeris Euclionem amore auri deperire. Aulula auri plena est tamquam res magica, quae Euclionis animum attrahit, devincit, occupat. At vero Euclio ille licet divitissimus sit, vitam hominis pauperis agit. Simulat Euclio se in egestate versari, simulat inopiâ omnium rerum se laborare, se vitam ínopem sustentare. Euclio igitur est homo pecuniosus, sed non est capitalista, ut mihi quidem videtur. Capitalista enim pro virili parte copiam auri augeri vult. Inhiat enim homo capitalista divitias suas augendas. At contra Euclionis thesaurus est sine fructu, est thesaurus inutilis. Qua de re procul dubio restant multa dicenda, sed in hac confabulatione res non tractamus nisi perfunctorie.  
Pergamus ergo! Euclio noster depingitur avarus, qui anxietatibus curisque perpetuis torquetur. Semper metuit, ne aulula sua pretiosa subripiatur. Plautus, ut iam dixi, Euclionem exhibet avarum, id est hominem sordidissimum. Est Euclio homo, qui genium suum defraudat. Qua enim locutione Plautus Euclionis naturam describit.

Alter ego: Mihi ignoscas te interrumpenti, mi Beate. Locutio, quae est «genium suum defraudare», quid sibi vult?

Beatus: Genius, ut forsan tibi notum est, est deus, in cuius tutela quisque natus est. Genius inde ab ortu usque ad ultimum vitae diem nos comitatur. Genius est tutor noster. A Latinis genius quoque usurpatur pro vi iucunde vivendi, pro vitae ipsius voluptate et iucunditate. Ergo Euclio noster si genium suum defraudat, sibi ipsi appetitum vitae negat, negat sibi ipsi omnia, quae ad bene vivendum pertinent, negat sibi ipsi cibos sapidos, negat sibi ipsi potûs iucundos. Ad summam: Negat sibi ipsi fructum auri sui. Mente fingas, mi Beate, terrae nostrae faciem, qualis esset, si omnes capitalistae totius orbis terrarum – perinde atque Euclio noster – nummulos aureos suos defoderent!

Alter ego: Quod quidem dicis, Beate, profecto non mihi displicet. Sed perge porro cogitata proloqui!

Beatus: Utique optime Plautus Euclionis mores expressit et non sine vi comica, ut puto. Sine quaeso reveniam iterum ad titulum comoediae nostrae! Cum enim in Aulularia Plautina re vera omnia in Euclione vertantur, haud abs re fuisset fabulae nostrae aliud nomen dare. Quadravisset quoque titulus alius – scilicet Avarus. Quem quidem indicem nonnullis saeculis post poeta quidam Gallus idemque Plauti aemulator – scilicet Molierius – suae fabulae indidit. – Nunc autem, ut mihi videtur, iam satis superque de rebus Plautinis confabulati sumus. Finem confabulationi nostrae imponamus! Tantum est. Vale, mi Beate!

Alter ego: Vale et tu, Beate care, et cura, ut genio tuo indulgeas!



Dienstag, 4. Juli 2017

Soliloquium Salodurense secundum: Coquiturne in litteris Latinis?

Nundinis Saludurensibus exhibentur
quaedam quasilla ruborum Idaeorum plena

VISNE AUDIRE SOLILOQUIUM? NOLI DUBITARE PREMERE HIC! Obiter animum advertas ad locutionem minime contemnendam, quae est «cramum battutum» (Anglice: whipped cream)!


Personae: Beatus, Alter ego.

Alter ego: Salvus atque semper fortunatus sis, Beate!

Beatus: Di te ament!

Alter Ego: Quid novi apud te, Beate?

Beatus: Nihil novi, nisi quod totum me fingo et accomodo ad tuum arbitrium et nutum, care Beate. Noli quaeso oblivisci! Ego quidem nemo alius atque Beatus duplicatus sum. Sum ego tu, tu egomet. Idem nomen nobis est, idem corpus, idem animus, idem semicalvitium.

Alter Ego: Recte mones! Sed dic mihi, qua de re hodie agamus? Quidni de nundinis Salodurensibus confabulemur linguae Latinae exercendae causa?

Alter Ego: Nundinarum vocabulum mihi sane ignotum est. Quid hoc sibi vult?

Beatus: Audi! Iam tibi explicabo. Nundinae sunt mercatus sive feriae rusticorum, quibus multi homines ex agris in oppidulum nostrum conveniunt mercandi aut vendendi causa. Prostant omnia genera holerum, prostant omnia genera florum fructuumque. Ego quidem hodie mane mihi poma terrestria, cucumeres, lactucam, nonnihil lycopersicorum necnon quasillum ruborum Idaeorum plenum emi. Bacis illis nunc temporis re vera nihil dulcius. Cramo battuto nunc nobis opus erit et iam palatum nostrum iucunditate perfundetur. Neque enim cramum battutum quidquam aliud est atque flos lactis.

Alter Ego: Oh delicatule!  At vero quam sapienter agis, mi Beate! Sed dic mihi, sis: Coquiturne etiam in litteris Latinis? Nam poetae, qui homines manducantes et bibentes omittere solent, nimis aridi mihi videntur.

Beatus: Sine cura sis, Beate! In litteris Latinis cibi parantur, sedulo sane coquitur necnon exhibentur aliquot coqui. Velim legas Aululariam Plautinam. Quadam in scaena illius comoediae coquos colloquentes inducit poeta noster. Accedit, quod illi coqui Plautini non solum obsonia coquunt sucosa, sed etiam verba faciunt succulenta. Non semel autem archimagiri Plautini turpiculos effundunt iocos, qui tenerrimas aures tuas dedeceant.

Alter Ego: Quid dicis? Nihil profecto est, quod aures meas dedeceat. Immo vero narres velim, quas res illa in fabella tractaverit Plautus noster!

Beatus: Quibus de rebus te perlibenter alias docebo, nunc quidem horologio moneor, ut diverbio nostro finem imponam. Mihi abeundum est. Vale, mi Beate!


Alter Ego: Quo abis? Redi rursum! Quid me fiet sine te, Beate! O me miserum! Iam Beatus sum dimidiatus.

Donnerstag, 29. Juni 2017

Soliloquium Salodurense primum


Personae: Beatus, Alter ego.

Alter ego: Salvus atque semper fortunatus sis, Beate!

Beatus: Di te ament, Beate!

Alter Ego: Quid agis tu? Rectne vales? Sed dic mihi quaeso, quid hoc sibi velit! Quidnam tibi telephonulum huc illuc moventi in animo est?

Beatus: Rogasne, quidnam hoc sibi velit? Confabulationem nostram sophophonio incidere velim.

Alter Ego: Quantum inceptum! Iam in rete omnium gentium sermocinatur Alexander Veronensis, sermocinatur Daniel Stockholmiensis, sermocinatur Reginaldus Mercator, praelegit fabellas faciliores Franciscus Alonsus, confabulantur quidam tres Americani de quibuslibet rebus. Nonne hoc sufficit?

Beatus: Minime! Minime hoc sufficit. Numquam est satis. Nonne dicit magister noster aures educandas esse? Aures nostras dicit magister noster semper ubique educandas esse; aures nostras dicit magister noster semper ubique Latinitate imbuendas esse.

Alter Ego: Recte mones. Ergo narra mihi aliquid, ut etiam aures meae educentur!

Beatus: Quidni paucula de Saloduro proponam? Tibi quaedam de Saloduro refero. Salodurum oppidum vetustissimum est. Iam Romani abhinc duo milia annorum caelo Salodurensi perfructi sunt. Subiectum est Salodurum Iurae Monti, adiacet flumini cuidam, cuius nomen Arola. Arola in Rhenum influit, Rhenus in mare Germanicum. Aquis maris Germanici caelum irrigatur.

Alter Ego: Satis superque ineptiarum! Aures enim, Beate, educandas, non obtundendas esse magister noster dicere solet. Nunc quidem mihi abeundum est. Vale!


Beatus: Valeas et tu! In proximum.

Samstag, 10. Juni 2017

De calceamentis Romanis





Novisne calceamentis tibi opus est? Nonne tibi arrident hae carbatinae? An magis placent soleae illae? Calcei hi hieme pedes fovebunt tuos! An calceamento militari tibi opus est? Visne Alpes conscendere aut prata peragrare lubrica? Ecce caligae, quarum soleae coriaceae clavis ferreis munitae sunt, ne labaris. Illis enim caligis tunc temporis Romani milites gregarii utebantur. Quid porro de hisce sculponeis cogitas? Sunt ex solido ligno factae. Ita pedes tui a calore tuti erunt, cum in thermis commoraberis. Nonne in laconico pedes tui igne sub pavimento ipso accenso aduruntur? Ergo nihil sculponeis utilius!



Forsan requiris, ubinam haec calceamenta prostent. Non ita pridem Quintus Cornelius Libertus apud Helvetios versans suam exercuit artem. Quintus est sutor Germanus, qui historicis quae dicuntur calceamentis Romanis faciendis operam dat. Cuius in taberna in omnium gentium rete sita animo libentissimo exciperis. Velim ergo intres oculosque pascas tuos! Procul dubio invenies calceamenta pedibus tuis convenientia!


Sonntag, 4. Juni 2017

De vero amore erga artem pedifollicam



Non Matriti, non Monaci, non Barcinone, non Londinii, immo vero Saloduri in oppidulo in provincia remota sito verus amor erga artem pedifollicam ardet. Quibus rebus hae imagines, quas abhinc fere duas septimanas luce expressi, documento sint. Certamine enim finito asseclae lusores fumis extulerunt coloratis. Asseclis autem omnibus fidelior est Iura mons, quippe qui iam ex sescentis annis certaminibus Salodurensibus adsit, faveat, applaudat.








Samstag, 13. Mai 2017

De vi linguae Anglicae compescenda

Est vir quidam Luxemburgo e civitate parvula oriundus, qui vim linguae Anglicae cohibere compescereque valere se putet. Quam inceptum ridiculum! Sed legite ipsi(-ae) nuntiolum, quem Radiophonia Finnica Generalis divulgavit:

«Jean-Claude Juncker, praeses Commissionis Europaeae, in conventu nuper (5.5.) Florentiae facto orationem inauguralem Francogallice habuit, etsi in coetibus internationalibus sermones Anglice facere solet. Nuntiavit causam esse, quod, postquam Britannia ab Unione Europaea exire constituisset, Anglica lingua minorem in Europa quam antea vim haberet.»



Freitag, 5. Mai 2017

«Vividis adeo coloribus saevas imperantium artes depinxit»: Thomas Vallaurius de Tacito

Cum nunc temporis non habeam, quod scribam, neque quicquam aptius mi in mentem veniat, tamen quaedam cupiditas Latine scribendi me urget. Quid ergo? Exscribere mihi permitto ea, quae Thomas Vallaurius* de Cornelio Tacito exaravit. Vallaurius enim de Tacito sic:

«Omnium historicorum, qui post Augustum floruerunt, longe princeps habetur C. Cornelius Tacitus, eques Romanus, quem alii extremis Tiberii Claudii temporibus, alii vero initio imperii Neroniani ortum ferunt. Postquam in castrensi et forensi opera adolescentiam consumsisset, ad magistratus capessendos se contulit. Ipse autem testatur, dignitatem suam a Vespasiano inchoatam, a Tito auctam, a Domitiano longius fuisse provectam, ut tandem Traiano imperante consulatum obtineret. Quo anno decesserit, non liquet; communis tamen doctorum opinio fert eum usque ad Hadrianum vixisse.
Thucydidem potissimum ex Graecis, Sallustium ex Latinis sibi Tacitus imitandum proposuit. Praecipua vero eius opera sunt Historiae et Annales. Historiarum libros V primo exaravit ab excessu Neronis ad obitum Domitiani; ex quibus quatuor libri priores tantummodo exstant et dimidia pars quinti. Postea annalium libros XVIII, qui temporis spatium complectuntur, quod inter Augusti et Neronis mortem intercessit. At desiderantur ex his libri septem; quintus videlicet, septimus, octavus, nonus, decimus et duo postremi. Praeterea scripsit libellum de situ, moribus et populis Germaniae et vitam Cn. Iulii Agricolae.

In hisce operibus Tacitus effigiem animi sui graphice expressit. Quum videlicet acerrimo ingenio valeret ac vehementissimo odio fertur in tyrannos, qui ea tempestate imperium Romanum labefactabant, vividis adeo coloribus saevas imperantium artes depinxit, atque in vitia aetatis suae aspere invectus est. Hinc acerbitas illa, quae in Tacito dominantur; hinc altitudo sententiarum, hinc crebrae reprehensiones et querimoniae, quibus bilem suam quodammodo effundit, quaeque tragicum pene dixerim colorem illius operibus inducunt; hinc demum genus illud dicendi nervosum, pressum, argutum, sententiosum, quo fortis magnique animi lectores potissimum tenentur.

Tacitum, utpote gravissimum scriptorem et civilis prudentiae praeclarum in primis, merito laudant viri elegantiores. Nemo enim altius imperii arcana et Principum consilia perspexit; nemo aptius, quum de eventu diceret, caussas omnes explicuit vel casus, vel sapientiae, vel temeritatis. Hoc unum in historico nostro reprehendunt, quod eius dictio aureae aetatis castitatem non plane referat, et plus quam Sallustiana brevitas, cui potissimum indulget, obscuritate interdum laboret.»

Thomae Vallaurii scripta de litterarum Latinarum nuperrime in manûs inciderunt meas. Nesciebam opus tam utile quam lectu iucundum exstare. Quam ob rem interrogo hoc: Suntne alia opera Latine exarata, quae - sicut fecit Vallaurius - litteras complectuntur Latinas?




*Thomae Vallaurii historia critica litterarum Latinarum historia critica litterarum Latinarum. Editio quarta. Augustae Taurinorum, ex officina regia, an. MDCCCLX, p. 438° usque 440°.

Donnerstag, 4. Mai 2017

De servitio infensiore


Quidni de litteris Latinis Latine proferam paucula? Periculum faciamus! Taciti annalium primo libro his diebus non semel evoluto quandam adnotatiunculam exponere haud pigebit. «At Romae ruere in servitium consules, patres, eques.» Quae sententia ex Annalium initio decerpta (I 6) non omnia, sed permulta eorum, quae Tacitus primo libro tractat, complectitur, ni fallor. Est sententia maximi momenti, qua quidem Tacitus rationem atque inclinationem illius depingit aetatis, cum Augustus excessit et Tiberius principatum obtinuit. Ad servitii argumentum Tacitus primo Annalium libro finem imponens revenit, immo vero ut ultimas voces primi rerum gestarum libri scriptor adhibet locutionem quae est «infensius servitium». Aliis verbis: Id, quod Romani libertatem vocavere, tunc temporis nihil erat nisi libertatis imago et inanis quidem. Haec hactenus, licet restent multa dicenda.

Mittwoch, 3. Mai 2017

De Iove frontem contrahente subnigram




Nihil nisi hoc: Iove vultum ad severitatem componente, immo vero frontem contrahente subnigram pueri Salodurenses nudiustertius in campo pedifollico vires exercuerunt.

Freitag, 14. April 2017

De nassiterna



Quomodo haec res Latine dicitur? Nassiterna est – scilicet quoddam vas aquarium ansâ tubuloque instructum, quo plantae perfundi solent. Sine nassiterna hortulanus est tamquam scriptor absque calamo. An claudicat collatio?

Montag, 10. April 2017

De quadam ianua


Ianua est primus ingresssus ad interiora domus. Vox a Iano deo est ducta, qui ianuis praeesse creditus est.* Quibusdam ianuis tituli adscribi solet. INTRANTIBUS PAX, EXEUNTIBUS SALUS: Quae inscriptio in mundo Latino divulgata etiam in angiportis exhibetur Salodurensibus. Mihi quidem egregie conscripta videtur.


*Sic fere in Totius Latinitatis Lexico ab Aegidio Forcellini exarato legi potest.

Sonntag, 2. April 2017

Apud tonsorem


Mulieres enumerent oportet Saloduri in oppidulo capillis secandis pretium bis carius viris. Curnam hoc? Filiolus meus explanat: «Feminis est coma multo densior, longior, intricatior quam viris.»

Quibus autem dictis contradicit Seneca commemorans quosdam viros Romanos, «quibus apud tonsorem multae horae transmittuntur, dum decerpitur, si quid proxima nocte succrevit, dum de singulis capillis in consilium itur, dum aut disiecta coma restituitur aut deficiens hinc atque illinc in frontem compellitur». Qua de pretii aequi quaestiuncula ego quidem, quippe qui calvitie sim ornatus, iudicare non audeo.


*Seneca: De brevitate vitae, 12,3

Freitag, 24. März 2017

De ratione grammaticae docendae a Maturino Corderio adhibita



Discipuli Helvetii, dum magistri ingressum exspectant, garriunt, lasciviunt, confabulantur, sophophoniis suis incumbunt pelliculas novas sibi invicem ostendentes. Quas res quis discipulis vitio vertat? Longe aliter, ut videtur, res se habebant saeculo XVI. Tum temporis magistri sedulo id agebant, ut discipuli nullum temporis momentum perderent aut nihil agendo aut ineptiis faciendis. Apud Maturinum Corderium (1479-1564), linguae Latinae magistrum Francogallum, legimus hocce:

«Ne pueri nihil agendo discant male agere, praesertim otioso sermone pravisque aut ineptis colloquiis sese invicem corrumpentes, omnibus modis incitandi sunt, ut in schola, dum praeceptoris ingressum exspectant, assuescant interea bini ternive id, quod ab eo praescriptum fuerit, simul repetere. Plurimum proderit haec illis iucunda exercitatio; eosque interim ab otio et lascivia multisque aliis rebus malis, quibus offenditur Deus, avertere poterit. Sed quia sine puerili colloquio eiusmodi repetitiones tractari non solent, pueri autem ipsi, nisi instituti fuerint, nihil aliud quam barbarie loquuntur, idcirco ut Latine inter se loqui paulatim discant, hac de re hic aliquot breves colloquendi formulas proposuimus.»

Ergo tum temporis non erat discipulis, ut e Maturino discimus, linguâ confabulandi vernaculâ locus, antequam auditorium ingrederentur. Quidquid temporis – quamvis pusillum – suppeditabat, linguae Latinae studio dedicari debebat. Sed quales erant illae formulae, quas Corderius proposuit? En exemplum:

A: Dic Latine „frais ou fraîche“!
B: Recens.
A: Recens quae pars orationis est?
B: Nomen.
A: Utrum substantivum an adiectivum?
B: Adectivum.
A: Quale adiectivum?
B: Unius vocis.
A: Recens, recentis: quotae declinationis?
B: Tertiae.
A: Unde id nosti?
B: Quia in fine genitivi habet –is.
A: Declara!
B: Ut recens, genitivus recentis.
A: Confer ad aliquod exemplum!
B: Prudens, prudentis, recens recentis.
A: Age! Declina recens!
B: Recens nomen adiectivum sic declinatur in genera et casus: hic recens, haec recens, hoc recens.
A: Declina in masculino et foeminino.
B: Nominativus: Hic et haec recens; genitivus: recentis; dativus: recenti; accusativus: recentem; vocativus: recens; ablativus: recente vel recenti [et ita porro usque ad finem].
A: Iunge recens cum aliquo substantivo.
B: Panis recens.
A: Declina simul utrumque!
B: Nominativus singularis: panis recens; genitivus: panis recentis; dativus: pani recenti; accusativus: panem recentem; vocativus: panis recens; ablativus: pane recenti; nominativus pluralis: panes recentes; genitivus: panum recentium [et ita porro usque ad finem].
A: Verte Gallice!
B: Panis recens, generis masculini, “pain frais ou le pain frais“.
A: Cur non dixisti pane recente vel recenti; item panum recentium vel recentum?
B: Quia in Latine loquendo alterum e duobus satis est.
A: Cur in genitivo plurali non dicimus panium sicut messium?
B: Ad istud non respondeo, quia est quaestio curiosa.

Uterque locus supra allatus e Maturini Corderii opusculo cum titulo «Rudimenta Grammaticae: De partium orationis declinatu»  [Genavae a. 1566°] decerptus est. Quem libellum his diebus non sine magno emolumento perlego. Ante omnia ratio Grammaticae docendae a Maturino adhibita mihi persuadet. Namque tum temporis pueri in ipsorum disputatiunculis Latine in Latinae linguae grammatica exercebantur.


Licet fuerint Corderii discipuli multo iuniores discipulis meis tironibus, qui sunt XIII annos nati, licet formaverit Corderius ad linguae Latinae cognitionem iam pueros tenella aetate, cum primum pueruli legendi scribendique facultatem mediocriter adepti fuissent, mihi quidem Maturini via, ratio, methodus eo usque suadent, ut in scholis meis eas adhibere in animo habeam – uno quidem excepto: Impraesentiarum et intercapedines et id temporis, antequam auditorium ingrediar, discipulis ad punice confabulandum relinquam. Curabo autem, ut inter scholas quasdam formulas Maturini ursurpent pueri. Sunt formulae tam utiles quam hic illic lepidae. Cuinam non arrideat sententia illa: «Ad istud non respondeo, quia est quaestio curiosa»? Ceterum, ut Corderius recte admonet, «in omni docendorum puerorum genere cavendum est, ne illi supra ingenii vires onerentur».

Samstag, 11. März 2017

Iustus Lipsius de Seneca

His diebus aliquantulum in Senecam inquirens quandam vitam philosophi illius suspirio laborantis offendi. Disserit enim Iustus Lipsius (1547-1606), ille dux commentatorum, de Senecae scriptis ac vita et ita quidem, ut ea legere operae pretium est, quae de Hispano Batavus exaraverat. Exorditur Lipsius dicere sic:

«Virorum illustrium vitam proferre vetus institutum est et quorum ingenia, scripta aut facta miramur, iuvat alia nosse, quae adhaeserunt. De Seneca igitur, quatenus poterat, dicam, et colligam ac disponam, ex ipso et variis scriptoribus, quod huc facit. Patriam ei Cordubam fuisse constat veterem florentemque in Hispania Baetica coloniam atque adeo in iis regionibus primam. Strabo aperte: „Plurimum inter Hispaniae Baeticae urbes Corduba aucta est [...] itemque Gaditana urbs. Haec quidem ob navigationes et Romanorum societates, illa vero ob regionis bonitatem et amplitudinem Baeti etiam fluvio multum huc conferente.“»*

Patriâ adumbratâ diffusâque luce, qua primum oculi animi puerilis delectati erant, depingit Lipsius Senecae vitam inde a pueritia usque ad vitam civilem et mortem Nerone imperatore furente. Minime praetereuntur obtrectatores, qui Senecae utpote boni rectique doctori opes exprobrabant regias, minime praetermittuntur valetudo philosophi et morbi aliaque deinceps huius notae.

*Fons: Iustus Lipsius: De vita et scriptis L. Annaei Senecae, quae vita invenitur in Senecae editione hacce: L. Annaei Senecae pars prima sive opera philosophica, quae recognovit M. N. Bouillet, volumen primum, Parisiis a. MDCCCXXVII, p. XVI-XXXVII.

En ligamen retiale: Lipsius de Seneca


Freitag, 17. Februar 2017

De Maturino Corderio sive de magistro linguae Latinae multum iactato

Natus est Maturinus Corderius anno 1479° in Normannia. Per totam suam vitam provinciam linguae Latinae docendae obtinuit. Docuit pueros sermonem Latinum primum in Gallia – nempe Lutetiae Parisiorum (Paris), Niverni (Nivers), Burdigalae (Bordeaux) – deinde apud Helvetios: nempe Genavae (Genève), Neocomi (Neuchâtel), Lausannae (Lausanne), iterum Genavae, qua in urbe anno 1564° mortem obiit.

Genavam Corderius «portum tutissimum post infinitos labores et multa pericula»* dixit. Erat enim Maturinus vir professionis evangelicae, quam ob rem in Gallia persecutiones passus est. Profugus propter Evangelicae doctrinae professionem in Helvetiis confugium petivit sicut permulti tum temporis protestantes Francogalli.

Cum alia tum «Colloquiorum scholasticorum libros quatuor ad pueros in sermone Latino paulatim exercendos» conscripsit. Qui libri anno 1564° ab Henrico Stephano excussi iterum iterum non paucis in urbibus Europaeis in lucem editi sunt. Et nobis hodiernis Maturini colloquia ad linguam Latinam expoliendam sunt.


Forsan intersit, quem ad finem Maturinus hoc opus exaraverit. Quo de scopo Corderius sic: «In hanc cogitationem totus incubui, qua possem ratione efficere, ut pueri pietatem bonosque mores cum humanarum litterarum studiis coniungerent.»*


*Fons: Maturini Corderii in colloquiorum suorum libros prefacio

Editiones:
http://www.stoa.org/hopper/text.jsp?doc=Stoa:text:2003.02.0003



Samstag, 11. Februar 2017

De principulo illo deque quodam astronomo Osmanico


Diebus praeteritis quibusdam libellis legendis vacabam. Cum alia tum fabulam illam “Principulus“ [vulgo: Le Petit Prince] inscriptam perlegi. Narratiunculam Antonii De Saint-Exupéry de pupillo regulo degustavi non sine magno emolumento. En excerptulum:

„Non sine causa credo stellam, unde principulus venerit, asteroïdem B DCXIIum esse. Hic asteroïdes telescopio semel tantum conspectus est anno MCMIX° ab astronomo Osmanico. Qui tum inventa sua sumptuose in conventu astronomorum omnium gentium demonstravit. Cui autem nemo fidem habuit propter vestem, qua amictus erat. Ita sunt adulti homines. Quod ad asteroïdem B DCXIIum attinet, certe in oblivionem venisset. Forte fortuna dictator quidam Osmanicus edictum proposuit, ut cives Osmanici metu mortis adito vestes Europaeas sibi induerent. Astronomus ille iterum anno MMXX° asteroïdem monstravit vestibus elegantissimis Europaeis amictus. Tunc omnes cum eo consenserunt. Vobis haec singula de asteroïde B DCXII° enarravi numerumque, quo appellatur, indicavi, ut adultis hominibus obsequar. Adulti homines numeros amant.“

Quo de excerptulo paulisper cogitare nonne operae pretium est? Et de hac sententia, quae animi perceptionem tractat: “Solo corde clare videmus. Natura rerum oculis cerni non potest.“

Quod ad translationem Latinam attinet, versione a Franciso Schlosser exarata usus sum [Stuttgardiae a. 2015° apud domum editoriam Reclam]. Quae versio, quantum diiudicare valeo, hic illic claudicat, hic illic mendis succumbit parvulis. Quae cum ita sint, tamen fabulae poetica quae dicitur vis detrimentum accipit fere nullum. Ad versiones Latinas quod spectat, lectu dignum est commentariolum ab Alexandra Gaditana conscriptum cum titulo De clarissima quadam fabula puerili.